Người tự học có một cám dỗ đặc trưng: mỗi lần gặp khó lại nghĩ do tài liệu chưa hợp, rồi đi tìm tài liệu mới. Cảm giác bắt đầu lại rất dễ chịu, nhưng nó khiến bạn mãi ở lại chương một.
- Đổi tài liệu cho cảm giác tiến bộ mà không tạo ra tiến bộ
- Phần đầu mọi giáo trình đều dễ, nên đổi liên tục là học mãi phần dễ
- Ba dấu hiệu bạn đang mắc
- Chỉ đổi khi tài liệu sai trình độ hoặc sai mục tiêu
Vì sao đổi tài liệu lại hấp dẫn
Vì nó giải quyết đúng cảm giác khó chịu mà không đòi hỏi gì. Gặp chỗ khó thì nản, mà đổi sang tài liệu mới thì lại về phần dễ và cảm giác trôi chảy quay lại. Não ghi nhận đó là tiến bộ, trong khi thực tế bạn vừa né đúng chỗ đáng học.
Ba dấu hiệu bạn đang mắc
Ba dấu hiệu này khá dễ nhận ra nếu chịu nhìn lại vài tháng qua.
Khi nào đổi là hợp lý
Có ba trường hợp đổi đúng: tài liệu sai trình độ rõ rệt, tài liệu dạy thứ bạn không cần, hoặc bạn đã học hết. Ngoài ba trường hợp đó, cảm giác muốn đổi thường là dấu hiệu bạn vừa chạm tới phần khó, và đó chính là phần đáng ở lại.
Sai lầm thường gặp
- Đổi tài liệu mỗi lần gặp chương khó, nên chỉ học đi học lại phần dễ
- Dùng nhiều giáo trình song song, khiến không cuốn nào được học tới nơi
- Đọc về phương pháp học nhiều hơn thời gian thực sự ngồi học
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết tài liệu thật sự không hợp?
Kiểm tra bằng con số thay vì cảm giác: bạn hiểu được bao nhiêu phần trăm nội dung. Dưới năm phần thì đúng là sai trình độ. Từ bảy phần trở lên mà vẫn thấy khó chịu thì vấn đề nằm ở chỗ khác, không phải ở tài liệu.
Học một lúc hai giáo trình có được không?
Được nếu chúng phục vụ hai mục đích khác nhau, ví dụ một cuốn ngữ pháp và một bộ luyện nghe. Không nên nếu cả hai cùng dạy một thứ, vì khi đó bạn chỉ đang chia đôi công sức.
Bao lâu thì nên xem lại lựa chọn tài liệu?
Ba tháng. Đủ dài để vượt qua chỗ khó ban đầu, đủ ngắn để không phí thời gian nếu thực sự chọn nhầm.
Đọc nhiều bài về phương pháp học có sai không?
Không sai nhưng dễ thành nơi trốn việc khó. Một quy tắc đơn giản: mỗi bài về phương pháp thì phải đi kèm ít nhất một thay đổi cụ thể bạn áp dụng ngay tuần đó.