Chấm bài của chính mình có một cái bẫy: bạn biết mình định viết gì, nên đọc lại thấy câu nào cũng hợp lý. Cách thoát là đừng chấm đúng sai mà hãy phân loại lỗi.
- Bẫy: bạn đọc thấy ý mình định viết chứ không thấy chữ mình đã viết
- Chấm sau ít nhất một ngày, đừng chấm ngay
- Ba loại lỗi cần tách: không biết · biết mà quên · bất cẩn
- Phân loại lỗi có giá trị hơn nhiều so với cho điểm
Vì sao chấm ngay là vô ích
Ngay sau khi viết, trong đầu bạn vẫn còn nguyên ý định, nên mắt đọc chữ mà não điền vào phần thiếu. Để một ngày rồi quay lại thì bạn đọc như một người ngoài, và những chỗ mơ hồ hiện ra ngay. Đây là mẹo đơn giản nhất mà hiệu quả nhất khi tự chấm.
Ba loại lỗi và cách xử lý khác nhau
Gộp ba loại này vào một con số điểm là bỏ mất thông tin quan trọng nhất, vì mỗi loại đòi một cách chữa hoàn toàn khác.
Đọc to khi chấm
Đọc to bài viết của mình khi chấm bắt được những câu đúng ngữ pháp mà nghe không tự nhiên, thứ mà đọc thầm bỏ qua. Tai bạn đã nghe đủ nhiều để phát hiện câu lệch, ngay cả khi bạn không giải thích được vì sao nó lệch.
Sai lầm thường gặp
- Chấm ngay sau khi làm, lúc trí nhớ còn nguyên và mắt đọc theo ý định
- Chỉ đếm số câu sai mà không phân loại nguyên nhân
- Bỏ qua lỗi bất cẩn vì nghĩ mình biết rồi, trong khi đó là loại mất điểm nhiều nhất khi thi
Câu hỏi thường gặp
Không có đáp án thì chấm thế nào?
Với bài dịch và bài viết thì so với bản gốc hoặc bản mẫu, và chỗ khác nhau chính là thứ cần xem. Không phải mọi chỗ khác đều là lỗi, nhưng mọi chỗ khác đều đáng dừng lại hỏi vì sao.
Nên cho điểm bài của mình không?
Có thể nhưng đừng coi trọng con số. Điểm chỉ hữu ích khi bạn so cùng loại đề qua thời gian; còn để cải thiện thì bảng phân loại lỗi giá trị hơn nhiều.
Lỗi bất cẩn có đáng quan tâm không?
Rất đáng, nhất là nếu bạn định thi. Đây là loại lỗi mất điểm oan uổng nhất vì bạn hoàn toàn biết cách làm đúng, và nó chữa được bằng thói quen chừa vài phút cuối để soát.
Bao lâu nên xem lại bảng lỗi một lần?
Mỗi tháng. Lỗi nào còn nguyên sau một tháng thì đó là lỗi hệ thống và xứng đáng có riêng hai tuần chú ý, thay vì chờ nó tự hết.