Nhiều người luyện thi đo công sức bằng số đề đã làm. Nhưng đề chỉ là công cụ đo, và đo nhiều lần không làm thay đổi thứ được đo. Toàn bộ giá trị của một đề nằm ở khoảng thời gian sau khi chấm — nếu bạn chấm xong, nhìn con số, thở dài rồi mở đề tiếp theo, thì hai mươi đề cũng chỉ cho ra cùng một kết quả hai mươi lần.
- Thời gian dành cho chữa đề nên ít nhất bằng thời gian làm đề. Làm sáu mươi phút thì chữa sáu mươi phút.
- Mỗi câu sai phải được gắn một nguyên nhân, và nguyên nhân đó phải thuộc loại có thể luyện được.
- Sổ lỗi bốn cột là công cụ duy nhất cần thiết. Nó cho biết nên luyện gì tuần tới thay vì đoán.
- Làm lại đề cũ sau hai tuần. Sai lại đúng chỗ cũ nghĩa là lần chữa trước chỉ là đọc đáp án.
Vì sao làm nhiều đề mà điểm đứng yên
Khi chấm xong và đọc lời giải, bạn có cảm giác rất mạnh rằng mình đã hiểu. Cảm giác đó thật, nhưng nó thuộc về nhận ra chứ không phải nhớ lại — thấy đáp án đúng thì gật đầu là chuyện dễ, còn tự nghĩ ra đáp án đó trong phòng thi lại là việc khác hẳn. Đây là lý do đọc lời giải xong vẫn sai câu tương tự hai tuần sau. Muốn biến cái gật đầu thành khả năng thật, phải có một bước trung gian: viết lại bằng lời của mình vì sao đáp án kia đúng và vì sao thứ mình chọn sai. Bước viết ra tưởng thừa nhưng chính nó là chỗ phân biệt người tiến bộ với người giậm chân.
Sổ lỗi bốn cột
Một cuốn vở, kẻ bốn cột, dùng chung cho mọi đề. Đừng làm sổ riêng cho từng đề vì mục đích của sổ là để thấy quy luật lặp lại chứ không phải lưu trữ. Sau ba đến bốn đề, đọc lại cột nguyên nhân và đếm. Loại nguyên nhân nào xuất hiện nhiều nhất chính là bài luyện cho tuần tới — và rất thường xuyên, nó không phải là thứ bạn tưởng. Rất nhiều người nghĩ mình yếu từ vựng trong khi sổ lỗi cho thấy phần lớn câu sai là do đọc lướt câu hỏi.
Phân loại nguyên nhân sai
Cột nguyên nhân chỉ có giá trị khi các nhóm được đặt tên rõ và tách bạch. Nhóm mơ hồ kiểu chưa chắc kiến thức không dẫn tới hành động nào. Bốn nhóm dưới đây đủ dùng cho hầu hết kỳ thi, và mỗi nhóm có một cách luyện riêng. Điều quan trọng: nhóm cuối cùng — hết giờ nên đoán — phải được ghi trung thực, vì nếu bạn xếp nó vào nhóm không biết kiến thức thì bạn sẽ đi luyện sai thứ suốt nhiều tuần.
Sai lầm thường gặp
- Chấm xong chỉ nhìn tổng điểm. Tổng điểm không nói cho bạn biết phải làm gì tiếp theo.
- Chép nguyên lời giải vào sổ. Chép là hoạt động của tay, viết lại bằng lời mình mới là hoạt động của đầu.
- Không bao giờ làm lại đề cũ vì sợ thuộc đáp án. Nếu chỉ nhớ đáp án mà không giải thích được thì đó là dấu hiệu cần chữa lại, không phải lý do để bỏ.
Câu hỏi thường gặp
Nên làm bao nhiêu đề một tuần?
Ít hơn bạn tưởng, vì mỗi đề kéo theo một lượng thời gian chữa tương đương. Một đề được chữa cạn có giá trị hơn ba đề chỉ chấm điểm. Khi sổ lỗi bắt đầu lặp lại nguyên nhân cũ thì hãy giảm số đề và tăng phần luyện đúng nguyên nhân đó.
Có nên luyện đề ngay từ đầu quá trình học không?
Không nên làm đề đầy đủ quá sớm, vì lúc nền chưa có thì đề chỉ báo lại một điều bạn đã biết là bạn chưa sẵn sàng. Giai đoạn đầu nên làm từng phần riêng lẻ để lấy dữ liệu, để dành đề trọn vẹn cho giai đoạn đã có nền.
Làm lại đề cũ sau bao lâu là hợp lý?
Khoảng hai tuần là khoảng cách đủ để trí nhớ ngắn hạn về đáp án phai đi mà bài học vẫn còn. Khi làm lại, chỉ cần làm lại những câu đã sai chứ không cần cả đề.
Sổ lỗi viết tay hay gõ máy?
Viết tay có lợi thế ở chỗ chậm, mà chậm lại tốt cho việc diễn đạt lại bằng lời mình. Nếu gõ máy thì hãy giữ kỷ luật không sao chép dán lời giải, vì thao tác sao chép làm mất đúng phần giá trị của việc chữa đề.